Ψυχολογία του χρήματος και οικονομικές πεποιθήσεις

Ψυχολογία του χρήματος και οικονομικές πεποιθήσεις

Το να αναγνωρίσουμε τις οικονομικές μας πεποιθήσεις και να κατανοήσουμε από που προέρχονται, αποτελεί βασικό βήμα προς τη δημιουργία μιας πιο ισορροπημένης οικονομικής ζωής. Η νέα αυτή επίγνωση μπορεί να μας κάνει να συμπεριφερόμαστε διαφορετικά με τα χρήματα. Για ορισμένους ανθρώπους και για ορισμένες οικονομικές πεποιθήσεις αυτή η επίγνωση είναι αρκετή για να αλλάξουν σημαντικά κομμάτια της οικονομικής τους ζωής. Υπάρχουν όμως πεποιθήσεις πολύ πιο ανθεκτικές όπου μόνο η επίγνωση δεν είναι αρκετή για να τις αλλάξει. Για το λόγο αυτό θα δούμε μια διαδικασία απλών βημάτων έτσι ώστε να πετύχουμε τον επαναπρογραμματισμό των οικονομικών μας πεποιθήσεων. Πριν ξεκινήσουμε τον επαναπρογραμματισμό και για να μπορέσουμε να αλλάξουμε πεποιθήσεις και συμπεριφορές που δεν μας εξυπηρετούν θα πρέπει να υπάρχουν τρεις προϋποθέσεις:

1. Θα πρέπει να αποδεχτούμε ότι η αλλαγή είναι απαραίτητη. Αυτό εκ πρώτης όψεως μπορεί να ακούγεται εύκολο αλλά η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι πολύ ανθεκτικοί στην αλλαγή. Είναι στη φύση του ανθρώπου να παραμένει στο οικείο, εκεί όπου νιώθει ασφαλής, ακόμα κι αν αυτό μπορεί να είναι δυσλειτουργικό ή κακοποιητικό.

2. Αν τελικά έχουμε αποδεχθεί ότι είναι απαραίτητη η αλλαγή η επόμενη προϋπόθεση είναι η αυτοπεποίθηση. Θα πρέπει να πιστέψουμε ότι η αλλαγή μπορεί να γίνει. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ίσως χρειαζόμαστε περισσότερες γνώσεις, διαφορετικές δεξιότητες ή περισσότερους πόρους. Ό,τι και να είναι αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τι διαφορετικό χρειαζόμαστε για να πραγματοποιήσουμε την αλλαγή.

3. Τελευταία προϋπόθεση είναι η επιθυμία για αλλαγή. Η επιθυμία δεν είναι ευχή, αλλά μοιάζει περισσότερο με διακαή πόθο. Στο ταξίδι της αλλαγής είναι σίγουρο ότι θα αντιμετωπίσουμε πολλές δυσκολίες και προκλήσεις. Ίσως χρειαστεί να διαταράξουμε προσωρινά κάποιες πτυχές της ζωής μας ή να υπάρξουν στιγμές που να μας φαίνεται ότι αντί για να πηγαίνουμε μπροστά πηγαίνουμε προς τα πίσω. Η αλλαγή θέλει χρόνο, υπομονή και δέσμευση!

Ας δούμε τώρα τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει κάποιος προκειμένου να αλλάξει τις οικονομικές του πεποιθήσεις και κατ’ επέκταση να βελτιώσει την οικονομική του κατάσταση.

ΒΗΜΑ 1ο : ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ

Αναγνωρίζουμε το πρόβλημα και σταματάμε να ρίχνουμε το φταίξιμο της οικονομικής μας κατάστασης εξ’ ολοκλήρου σε εξωγενής παράγοντες. Το να κατηγορούμε συνεχώς τους γονείς, το αφεντικό, το σύζυγο, το κράτος, τις τράπεζες κ.τ.λ. μπορεί να μας ανακουφίζει βραχυπρόθεσμα αλλά δεν μας λύνει το πρόβλημα μακροπρόθεσμα. Επίσης είναι πολύ πιθανό, για να μην πω σίγουρο, ότι από τη μεριά μας θα επαναλάβουμε και στο μέλλον συμπεριφορές που θα επιβεβαιώνουν ότι είμαστε στο ρόλο του θύματος κι ότι άλλοι ελέγχουν την οικονομική μας κατάσταση. Στο πρώτο αυτό βήμα λοιπόν είναι απαραίτητο να πάρω το μερίδιο ευθύνης που μου αναλογεί για τις οικονομικές μου αποτυχίες.

ΒΗΜΑ 2ο : Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

Στο δεύτερο αυτό βήμα είναι σημαντικό να χρησιμοποιήσουμε μολύβι και χαρτί. Κάνουμε μια ιστορική αναδρομή στη ζωή μας και καταγράφουμε με όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες περιστατικά και συνδέσεις που πιθανώς να διαμόρφωσαν τις οικονομικές μας πεποιθήσεις. Στο σημείο αυτό είναι ζωτικής σημασίας να προσπαθήσουμε να θυμηθούμε και τα συναισθήματα που βιώσαμε στα αντίστοιχα περιστατικά για τον απλούστατο λόγο ότι οι πεποιθήσεις «εγγράφονται» με το συναίσθημα κι όχι με τη λογική. Σκοπός αυτού του βήματος είναι να αναγνωρίσουμε και να κατανοήσουμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώθηκε η ψυχολογία μας για το χρήμα.

ΒΗΜΑ 3ο : ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ

Ένας από τους τρόπους που οι οικονομικές μας πεποιθήσεις μας κρατάνε εγκλωβισμένους είναι ότι μας εμποδίζουν να αναγνωρίσουμε πληροφορίες που τις διαψεύδουν. Αυτό σημαίνει ότι πολύ περισσότερο αντιδρούμε ή αποφασίζουμε αυτόματα παρά συνειδητά. Η εναλλαγή από την αυτόματη αντίδραση στη συνειδητή επιλογή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της αλλαγής. Στο τρίτο βήμα μπαίνουμε στη διαδικασία να εξετάσουμε κατά πόσο ισχύουν οι οικονομικές πεποιθήσεις που αναγνωρίσαμε στο προηγούμενο βήμα. Φανταστείτε λοιπόν ότι για κάθε μια από τις δυσλειτουργικές σας πεποιθήσεις γίνεται μια δίκη όπου θα πρέπει να πείσετε το δικαστήριο με λογικά επιχειρήματα για την ορθότητα της πεποίθησής σας.

ΒΗΜΑ 4ο : ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Όταν δούμε καθαρά τις επιρροές του παρελθόντος και το πραγματικό παρόν μας θα έχουμε ετοιμάσει το δρόμο για ένα πιο επιτυχημένο και λειτουργικό αύριο. Με γνώμονα τα λάθη και τις αποτυχίες μας σχεδιάζουμε ένα πιο πετυχημένο μέλλον. Η επίγνωση αυξάνει εντυπωσιακά τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε τη ζωή που επιθυμούμε. Στο βήμα αυτό είναι σημαντικό να καταρτίσουμε μια λίστα με όλα εκείνα τα πράγματα που έχουμε αφήσει ημιτελή και θα θέλαμε να τα ολοκληρώσουμε. Μπορεί να είναι πράγματα που μετανιώσαμε επειδή τα κάναμε ή δεν τα κάναμε, πράγματα που θα θέλαμε να είχαμε πει στα αγαπημένα μας πρόσωπα, ρίσκα που θα επιθυμούσαμε να πάρουμε, ταλέντα που θα θέλαμε να αξιοποιήσουμε. Το κλειδί στην καταγραφή αυτής της λίστας είναι να γίνει γρήγορα, χωρίς να σταματήσουμε για να κρίνουμε τον εαυτό μας, να υπεραναλύουμε ή να αλλάζουμε τις απαντήσεις μας.

ΒΗΜΑ 5ο : ΥΛΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ

Χρησιμοποιώντας τη λίστα του προηγούμενου βήματος σκεφτόμαστε τι αλλαγές χρειάζεται να κάνουμε στον τρόπο ζωής μας. Για να εντοπίσουμε το είδος των αλλαγών αυτών βοηθάνε ερωτήσεις όπως:

  • Πως μπορώ να ενσωματώσω περισσότερα από αυτά που επιθυμώ στην καθημερινή μου ζωή;
  • Ποιους οικονομικούς στόχους θα προσπαθήσω να πετύχω;
  • Τι πρέπει να αλλάξω ώστε οι πράξεις μου να συνάδουν με τις κύριες ηθικές αξίες μου;

Φυσικά οι απαντήσεις πρέπει να καταγραφούν κι όχι να τις «έχουμε στο μυαλό μας». Με βάση τις απαντήσεις που θα δώσουμε δημιουργούμε έναν οδηγό-πλάνο έτσι ώστε να υλοποιήσουμε την αλλαγή που επιθυμούμε.

Το μυστικό της αλλαγής

Οι περισσότεροι από εμάς μπορεί να διαβάσουμε αυτό το άρθρο χωρίς να αφιερώσουμε χρόνο στις ασκήσεις. Με τον τρόπο αυτό ουσιαστικά χρησιμοποιούμε την αριστερή πλευρά του εγκεφάλου μας. Η νευροεπιστήμη μας λέει ότι αν και η αριστερή πλευρά επεξεργάζεται όλες τις πληροφορίες, είναι υπεύθυνη μόνο για το 20% των αποφάσεων που παίρνουμε. Από την άλλη η δεξιά πλευρά του εγκεφάλου, η οποία δραστηριοποιείται με τέτοιου είδους ασκήσεις, παίρνει το 80% των αποφάσεων. Για να μπορέσουμε να επαναπρογραμματίσουμε αποτελεσματικά τις οικονομικές μας πεποιθήσεις και να αλλάξουμε την ψυχολογία μας για το χρήμα είναι απαραίτητο να χρησιμοποιήσουμε και τις δύο πλευρές του εγκεφάλου μας. Για να μεταμορφώσουμε τη ζωή μας απαιτείται τόσο γνώση όσο και δράση.

SOCIAL MEDIA

facebook YouTube Linkedin